کسانی که در مدرسه عالی تحصیل می کنند می توانند پس از گذراندن یکی دو سال، افتخار پوشیدن لباس روحانیت را به دست بیاورند. گذشته از اینکه برتن کردن لباس روحانیت افتخار محسوب بشود یا نه، مطلبی که در اینجا به آن اشاره خواهیم کرد سهل انگاری و بی توجهی مسئولین در باب معمم نمودن طلاب مدرسه است. هیچ ضابطه و یا آزمون و امتحانی وجود ندارد تا کسانی که متقاضی چنین اقدامی هستند با گذراندن آن صلاحیت خود را برای معمم شدن ثابت نمایند و برعکس طلاب به محض مطرح نمودن تقاضای خود با استقبال هم مواجه می شوند.
حقیقت اینست که نفس برتن کردن لباس روحانیت و بالارفتن تعداد معممین برای روحانیون سنتی منجمله مسئولین مدرسه دارای اهمیت است. این زاویه دید باعث می شود تا بعضی الزامات نادیده گرفته شود و عده ای که به هیچ رو شایستگی علمی و اخلاقی ندارند موفق به استفاده از این لباس شوند. بدیهی است که این رویه خالی از اشتباه نیست و باعث سوء استفاده ها و مشکلات زیادی می شود. این رویه در حوزه علمیه سابقه طولانی دارد و کمتر شنیده شده که بزرگان حوزه علمیه هنگام اهداء افتخاری عمامه نسبت به سطح تحصیلی افراد و یا تشخیص صلاحیت اخلاقی آنها حساسیت زیادی نشان بدهند. درست است که تشخیص این صلاحیت ها کار دشواری است اما اهمیت آن موجب می شود که برای کنترل عوارض بعدی چاره ای اندیشیده شود و این سنت غلط جای خود را به یک نظام حساب شده و قانونی بسپارد.
علی ای حال مسئله تلبس به جامه روحانیت اهمیت فراوانی دارد و علاوه بر اطلاعات علمی مکفی و داشتن محسنات اخلاقی، توانایی های تبلیغی هم شرط بسیار مهمی است. متأسفانه بسیار دیده شده که افرادی بدون داشتن حداقل جاذبه اجتماعی و بدون داشتن حس مردم داری و با ذهنیت های خام و نسنجیده به لباس روحانیت به چشم یک ارزش نگاه می کنند و یا اینکه تحت تأثیر بعضی تبلیغات بی مورد خود را موظف و مکلف به پوشیدن این لباس احساس می کنند. بدبختانه در همین مدرسه عالی شهید مطهری که باید تا حدودی تجدید نظر طلبی نسبت به مسائل سنتی در آن مشاهده شود، بعضی افراد با وجود اینکه در قرائت حمد و سوره خودشان هم مشکل داشته اند و یا به حسن اخلاق شناخته نمی شده اند -واتفاقا بعضی رفتارهای ضداخلاقی و اعتقادات ناصحیح در آنها وجود داشته - به راحتی معمم شده اند و این مسئله باعث ناراحتی و دغدغه دوستانی شده است که درباره مسائل اجتماعی و تبعات سوئی که از ورود این افراد به جرگه روحانیون به بار می آید، حساس بوده اند. هیچ انسان عاقل و محتاطی قبول نمی کند که یک طلبه سال دوم در حالی که در عمل به شرعیات و در دانستن احکام شرعی خودش هم مشکل دارد لباس روحانیت بر تن کند. مسئله لباس روحانیت چیزی فراتر از احساسات درونی و تمایلات شخصی است که نتیجه ای جز ارضاء نیازهای نفسانی ندارد. لباس روحانیت باید قالب و علامتی باشد برای مراجعه مردم و جوابگویی به نیازهای مذهبی آنها. صرف علاقه یک طلبه به پوشیدن لباس مشکلی را حل نمی کند و اتفاقا باعث ایجاد معضلات فراوانی هم خواهد شد.
مسئولین مدرسه بدون اینکه نسبت به سواد و دانایی طلاب اطمینان حاصل کنند و از آنها درباره هدف و منظورشان از معمم شدن مصاحبه به عمل بیاورند به راحتی هر چه تمام تر با تقاضای تلبس موافقت می کنند. البته این رفتار شاید به خاطر این باشد که بعضی اساتید و مسئولین مدرسه هم در اینمورد کمیتشان لنگ است و وقتی خود این افراد فاقد شرایطی هستند که یک روحانی شایسته باید داشته باشد نمی توان انتظار داشت که شاگردان و محصلین مدرسه از این توانایی ها برخوردار باشند. بعضی از اساتید مدرسه به شدت نسبت به اوضاع و احوال مردم و اجتماع غریبه اند و زندگی آنان بین درس خارج فقه، تدریس در یکی دو دانشگاه، وکالت و بعضی کارهای اجرایی دیگر سپری می شود و به جرأت می توانیم بگوییم که آنها نه تنها نسبت به اوضاع اجتماع بلکه نسبت به وضعیت طلاب و دانشجویان مدرسه عالی - جایی که در آن درس خوانده اند و در آن تدریس می کنند - هم بی خبرند وبه قول معروف کسی که خودش در خواب است نمی تواند دیگران را بیدار کند. اینگونه است که وقتی کسانی جهت مشورت درباره معمم شدن نزد عده ای از روحانیون موجه می روند تنها سوال و دغدغه شان اینست که آیا با تصورات نامطلوبی که درباره روحانیت در مردم به وجود آمده آیا معمم شدن ما به صلاحمان هست یا خیر؟ و هیچ وقت به این مسئله فکر نمی کنند که شرایط شخصی خود آنها تا چه حد به یک روحانی شایسته نزدیک است.
باید به اطلاع برسانم که تمام نظرات را می خوانم اما متاسفانه در بیشتر آنها ادب رعایت نشده و البته من هیچ حاشیه ای را حذف نمی کنم مگر اینکه مشکل بی ادبی اش اساسی باشد یا در حذف و اضافه کردنها خودبه خود حذف شود. با این وضع می خواهم مطلبی درباره شیوه نقادی صحیح بنویسم تا شما هم آزادانه حاشیه بنویسید و از یکدیگر درباره نقادی صحیح چیزهایی یاد بگیریم. پس لطف کنید و اگر زحمتتان نمی شود نظراتتان را بنویسید تا بیشتر استفاده کنیم.اگر هم مطالبتان مفصل است به نشانی الکترونیکی danesh.t@gmail.com بفرستید. متشکرم.
